<bgsound src="trungdu.mid" loop=0> Cuoc Hanh Trnh i Vao a Nguc
Make your own free website on Tripod.com

Cuoc Hanh Trnh i Vao a Nguc


 

Cua LK

(Trch trong tap: 17 years in Re-education camps of the Communists of Vietnam)

click here to visit my website

 

Ngay th Bay 16 thang 4 nam 1977, chung toi khong i lao ong nh thng le! Ten can bo vao phong giam rat sm bao tat ca trai vien mang o ac ra san trc e kham xet nh ky. trai Thu c nay, thng ch co kham xet khi sap co s di chuyen, do o chung toi phai chuan b t the e ra i. Chung toi phai mang tat ca o vat ca nhan ra san, at rieng re tng cai mot va ch i can bo hoac Ban Thi ua en kham. Theo quy nh cua trai, chung toi khong c phep gi moi vat ben nhon v ly do an toan, khong c gi lng kho, muoi, hay tieu t e e phong tron trai. Nhng ho co quyen tch thau bat ky cai g ma ho muon. Chung toi thng dau nhng th bat hp phap nhng ni kn ao hoac bo lai trong phong e dung lai sau nay, va neu chung toi co di chuyen th e lai cho ngi khac vay. Can bo va Ban Thi ua cung biet ieu ay nen ho kham rat chu ao khap ni trong san cung nh trong phong giam. Tuy nhien lam sao ho co the tm c het moi th ma chung toi a co tnh dau.

Toi va trai qua mot cn cam lanh may ngay qua, mot th benh thng han th ung hn; toc toi rung kha nhieu! Mot trai vien bac s ten Ton That Hng a cha benh cho toi bang cham cu, bang xong hi la bach an hai trong trai, va bang vai vien Tylenol. Vai ngi cho toi biet Ton That Hng la bac s dom v anh ta khong noi giong Hue du co dong ho Ton That, mot giong ho hoang gia Hue, va anh ta lai trong qua tre vi so tuoi nam mi theo giay t. Anh ta co cho toi xem giay cua anh ta la Bac s Ton That Hng, tot nghiep ai Hoc Y Khoa Lyon, Phap, va Van Bang Cham cu tai Tokyo, Nhat Ban. Toi khong biet anh ta la Bac s that hay gia, nhng trong hoan canh ay, toi chang co s la chon nao khac hn la giao tnh mang mnh cho anh ta. Toi con gap lai Ton That Hng nam nam sau nay khi toi tr lai trai Thu c; khi o anh ta khong lam Bac S na ma ch la mot trai vien nh moi ngi khac. Anh ta c tha vao nam 1985 sau 10 nam cai tao ch v toi x dung giay t gia mao theo nh luc oc lenh tha.

Sang hom ay, toi co cam giac se b di chuyen v toi co nghe noi a co mot so trai vien ni khac chuyen ti vao ngay hom qua. Toi cung khong hieu tai sao toi lai co linh cam nay, nhng ke t khi b gi lai e ieu tra sau khi ban be toi b a i vao nam 1976, toi luon luon chuan b t the. Ba nam cai tao hoan toan vo ngha oi vi toi; toi tr thanh nghi ng khi nghe thong bao cua ang va Nha Nc ve chnh sach oi vi nhan vien cua Nguy quan va nguy quyen. Ho bao rang chung toi phai at c Tien Bo trong thi han ba nam e c hng chnh sach khoan hong cua ang va Nha Nc! Toi ngh rang mot lan na ho lai chi ch. Toi khong the biet toi se trong trai bao lau, va toi co the chu ng c bao lau? Trong tham tam, toi ch mong gia nh toi quen c toi, coi nh toi a chet t nhng ngay giai phong. Mot thang, mot nam, roi th ba nam, va roi bao nhieu nam na toi phai trong trai? Toi khong muon lai trai Thu c v no qua gan nha toi. Toi khong thch tao hy vong cho gia nh toi e roi ho se that vong khi nhan ra s that. Mot s di chuyen that xa co le la mot giai phap. Vi y ngh o, toi mang o ac ra san khong mot chut lo au.

Hom nay an, mot trai vien trong ban thi ua ch ng quan sat trong khi bon can bo kham xet rat ky moi vat cua trai vien sau khi a kham xet trai vien t au en chan! o la lan au tien ma chung toi b luc soat can than nh vay. Toi oan linh cam cua toi chac la ung. Sau khi kham xet xong, mot can bo khac cam giay i en goi ten tng trai vien. Ai co ten th lai ngoai san con ai khong co th co the i vao phong giam. Trong danh sach, co ten cua mot trai vien ang benh nang khong the ra san trc o, ten can bo goi mot trai vien khac ien vao cho u so. Toi thay vai ngi ban toi nh Tuan, Hanh, Loc, Trung, Vinh, Tam, co trong so ra i, nhng vai ngi khac co chc vu cao trong C quan nh Cang (cu ac Uy Trng), Lng (Giam oc A10), va Trang (Giam oc A8) lai tr vao buong giam.

Chung toi c a qua khu A cua trai Thu c, giam vao trong phong giam gan ca khu. T o, chung toi co the nhn thay nhng trai vien mi chuyen en, a so ho toc tai dai thong, da ram nang nh nhng ngi t rng ram mi ra. Hau het ho eu tre hn chung toi. Toi bong nghe mot giong ca lap i lap lai mot khuc ca buon nao nuot: Buoi sang mua ong, ngi lnh tre trong tu, hai tay om song sat, trong ngong ve phng xa. Ngi lnh khe khe noi, mnh i hi mnh i, v anh khong dam giet, nen anh lam tu nhan, v anh khong dam giet, nen anh anh xa em.

Vinh, trc la nhan vien cua toi, la len hoi nhng ngi ay t au en va toi nghe mot giong t phong ben vang len: Tay Ninh! Toi oan chac ho a nhng trai trong chien khu D cua Viet Cong trc ay va gi ay ho c a ve e cung chung toi di chuyen en mot ni khac. Trai Thu c ch la mot tram trung chuyen. T khi toi b gi lai e ieu tra, toi luon chuan b t the e ra i v toi khong ngh rang VC lai gi chung toi mot ni qua gan Sai Gon nh vay. Nhng van e la bao gi th i, va i au? Mot hai ao hay rng Trng Sn, hay Bac Viet la nhng ni ma toi luon ngh en. Trong tham tam, toi van hy vong o se la mot ni nao o mien Nam, t ra toi van con tren at nc toi. Toi cha the xem mien Bac nh la at nc toi c du trong that te no la mot phan cua Viet Nam. Nhng cai non coi cua ngi dan mien Bac, nhng bo ong phuc mau vang, xe ap, dep rau, va nhng khuon mat ay sat kh cua ngi dan mien Bac la nhng ieu qua xa la oi vi toi! Trong chien tranh, chung toi oi au vi VC, nhng chung toi khong thu han chung; chung toi khong gian d oi vi chung. Khi noi ve nhng ng lanh ao mien Bac, chung toi van dung nhng t ng nha nhan. Ngc lai, ho luon cam thu chung toi nh la ho ch muon giet chung toi ngay neu co the. Ho a c day cam thu t khi i hoc. Nhng hnh anh cua nhng a tre mien Bac trong nhng bo ong phuc vi khan quang o la ho nhng khau hieu d tn luon luon am anh trong au toi. Con toi se nh the nao ay trong mot th xa hoi nh the? Ngay ca trong chien tranh, toi van ch muon mot xa hoi ang hoang, khong phai mot th xa hoi sat mau. Li ca cua bai hat do ai o ang lap i lap lai khien toi ngh en xa hoi tng lai (hay co the la trong hien tai). V anh khong dam giet, nen anh lam tu nhan! That la mot hoan canh bi tham.

Ba an tra va chieu c Cang va Trang, nhng sep cu cua chung toi mang en. Ho khong dam noi chuyen vi chung toi ma ch nhn chung toi bang mot cai nhn buon ba. Trong trai, nhng trai vien lai t ra a biet tnh trang song cua ho, con nhng trai vien ra i phai chap nhan moi ieu xau xay ra cho ho ni khac. Toi ngh toi phai chap nhan moi ieu xay en cho toi v toi a at cuoc i toi trong tay ke thu. ieu tot nhat la im lang chu ng nhng bat hanh xay en, ngay ca cai chet neu can thiet. Toi nh en ly thuyet cua nha Phat day rang song gi, thac ve e t an ui mnh.

Khoang na em, trong khi toi ang ngu thi mot can bo vao phong giam goi chung toi day chuan b len ng. Toi a san sang cho viec ay, nhng khong ngh la no en qua nhanh nh vay. Toi voi vang bo quan ao, chan mang vao balo. Con mot t thc an con lai luc tham nuoi hom Tet nh mot hop ng, mot hop bot gao lc, mot t tht cha bong, toi co nhet chung vao hai cai tui nho cua balo. Cai pon-so c cot chat vao ben canh ba-lo, bi-ong nc uong pha ben kia, va chiec chieu coi at pha tren, xong toi gai chat nap ba-lo lai. Moi vat chuan b giong nh lnh chuan b hanh quan. Toi th ba-lo len vai xong bo lai xuong san ngoi i. Moi ngi trong phong giam a xong xuoi. en ngoai san ot nhien bat sang. Can bo i lai va noi chuyen on ao. Toi nghe tieng xe pha ben ngoai tng rao ngan cach trai giam vi cong chanh. Khoang hn mot gi sau, mot can bo cung hai ngi vu trang i vao phong giam keu ten tng trai vien. Chung toi sap hang i theo hai ten can bo vu trang qua canh ca nho i ra ngoai san trc. Vai chiec Molotova a au san o va chung toi c a len san che kn cua mot chiec xe sau khi a b cong hai ngi chung vao mot bang mot loai cong tho s do nhng lo ren a phng lam ra. Loai cong nay khong co day xch nen tay chung toi khong the c ong c de dang. o cung la lan au tien toi b cong, tuy nhien toi chang ngh g ca va cung chang thay xau ho na. Toi chap nhan ieu nay nh mot chuyen d nhien trong trai, va roi co le toi con se phai chap nhan bao nhieu ieu xau hn na. Hai ten can bo vu trang ngoi hai ben sau cua xe va moi xe cha khoang bon mi trai vien. Chung toi phai ch cho en khi u 410 trai vien len xe. Xe ri khoi trai Thu c vao khoang bon gi sang ngay 17 thang 4 nam 1977, toi a trai nay ung bay thang 11 ngay.

Mi chiec Molotova cung mot chiec xe nho dan ng ri cong trai vao sang sm, nhng cung a co mot vai xe ap tren ng pho. Toi thay ai o trong xe nem vat g xuong ng, va sau nay toi mi biet ho a gi th ve nha bao tin di chuyen. Toi khong biet th co ti nha khong, nhng toi ngh o qua la mot hanh ong gan lieu v rat de b trng phat neu b phat hien.

Lan nay, oan xe khong che dau lo trnh ma i thang ra Tan Cang tren xa lo Sai Gon Bien Hoa cach trai Thu c khoang 15 dam.

Chung toi c thao cong va leo len chiec tau Song Hng. Vai ngi cho biet o la tau Viet Nam Thng Tn, tau a tng a mot so ngi di tan t ao Guam tr ve Viet Nam trc ay. Bon tram mi ngi chung toi c a vao mot ham tau ay bui than. Ham tau rong khoang 1500 foot vuong cao khoang 12 foot ch co mot lo trong vuong moi canh khoang 20 foot pha tren. Canh vach ham pha gia co mot nha x lam bang nan go boc chieu coi. Ban cau la mot cai ban co khoet lo tron tren mat ban va mot cai so pha di. Chung toi phai trai chieu tren san ham bang sat e chiem cho rieng, tuy nhien v ham tau qua nho so vi so 410 ngi nen moi ngi ch va mot cho e ngoi da tren o at. Toi c len tau sm nen danh c mot cho kha cao goc ham ni e nhng bao than. ieu nay giup toi nhieu v sau mot ngay lenh enh tren bien, phan va nc tieu t nha cau lang ra lenh lang tren san. Tren bon tram ngi ma ch co mot cai so nho khong the nao u e ng nhng th tieu hoa.

Thc an va nc uong c thong t tren san tau bang mot si day qua cai lo. Ho cho chung toi an m goi. Toi ot nhien nh en nhng con gau trong s thu Sai Gon ma trc ay thnh thoang toi van i xem. Chung toi trong giong nhng con thu b nhot trong ham va c nhng ngi nuoi thu cho an t tren cao. ieu te hai hn la co qua ong lu chung toi trong mot cai ham nho va d day; trong khi o ch co vai con thu c nhot trong mot ham sach se hn. Toi khong the an c g trong nhng ngay nay v qua met va hoi ham! Moi khi qua oi, toi co nham nhap mot t m goi kho va nhap mot ngum nc e tranh viec i tieu tieu tien cang nhieu cang tot. Toi khong muon bc tren san tau ay nhng th ban thu!

Tau ri cang khi tri bat au sang. Toi ngh chac khoang tam gi. Tuan, ban toi va toi ca nhau oan ni ma chung toi se en. Toi oan mot ni nao o mien Bac, con Tuan th bao ao Con Non, ni a tng giam nhng trong toi va tu chnh tr cua chnh quyen Nam Viet Nam trc ay. Toi khong hieu tai sao toi lai oan chung toi se i ra mien Bac. Co le toi a nghe noi en nhng t i ra Bac trc ay. Toi khong biet chac cac ban toi a b a i au, nhng toi biet ho a b di chuyen en mot ni nao o mien Bac Viet Nam. T khi Tuan va toi b gi lai e ieu tra, a co them ba chuyen di chuyen ra Bac na, vay th lan nay toi ngh chac cung khong khac. Chung toi i tau ra en bien e nhn hng mat tri. Vai ngi khac cung nhap bon vi chung toi e suy oan. Chung toi cha the biet tau a ra en bien cha, nhng en sau ba an tra au tien khi mat tri nghieng ve hng tay, chung toi oan co le tau a ra bien va da vao hng cua may bay cung vi hng cua bong mat tri chung toi biet tau ang tien theo hng Bac. Moi ngi eu that vong. Chung toi trong tham tam eu hy vong t ra chung toi van mien Nam cho du bat c trai nao!

Bon tram mi trai vien trong o co khoang 50 ngi t khu D trai Thu c, nhng ngi tng lam trong chnh quyen Nam Viet Nam, trong Lc lng Canh Sat, Tnh Bao, va khoang nam mi t khu C, nhng ngi trong nhng to chc chong Cong sau ngay 30 thang 4 nam 1975 nh Lc Lng Phuc Quoc cua ao Cong Giao, nhng Giao Phai Cao ai, Hoa Hao. So con lai en t Tay Ninh gom nhng s quan Canh Sat t Trung S en Trung Uy. Ho hau het tre hn chung toi. Chung toi ang tien ve Bac Viet, mot vung at hoan toan xa la vi chung toi du rang that ra o la mot phan cua lanh tho Viet Nam. Chung toi a tng nghe nhieu ieu ve mien Bac, ve s oi ngheo cua phan at ay, ve cai goi la sat mau cua Cong San Bac Viet. Lan nay co le chung toi co c hoi e nhn s that.

Xe chieu, tau trong tranh nh ang gap bao. Vai ngi b say song oi ma khap khoang ham tron lan vi phan va nc tieu tao thanh mot mui hoi thoi kho chu. Vai ngi dung nc e ra, nhng cang lam cho khoang ham d ban hn len. Nhng cho gan cau x b vay ban nen mot so ngi phai di sang nhng cho cao hn lam khoang ham tr nen chat choi hn. Khong ai co the ngu c trong tnh trang o.

Toi ngoi bo goi ngh en gia nh, v con toi. Ho se nh the nao khi biet toi ang di chuyen en mot ni vo nh? Lan sau cung gap con toi, no khong cho toi be! Toi muon m ba-lo e lay hnh ra xem, nhng khong c v qua chat choi, toi a phai nhng cho cho ban be. Them vao o, toi khong muon lam viec ay trc mat moi ngi. Ai cung ngh en gia nh trong hoan canh ay nhng cung phai che dau i bang moi cach. ot nhien, mot giong hat t au o cat len vi ban nhac Ngay Anh Xa Vang. Moi ngi im lang lang nghe. i chang mot hai nam, hay la ca i xuan xanh, ngay nao au pha tuyet sng, van mong tai ngo mot lan. Bai ca c viet cho ngi v co chong i chinh chien, nhng trong hoan canh ay, li ca lai thch hp hn luc nao het. Ngi ang ca la Ho, trong nhom trai vien t Tay Ninh. Ho khong phai la ca s; giong anh lai khong trau chuot, nhng rat buon. Anh co dien mao cua mot ngi an ba vi dang eo la. Sau nay chung toi thng goi anh la ch Ho, tuy nhien trong cuoc song chung, anh co nhieu ngh lc hn moi ngi tng.

Khi giong ca cua Ho cham dt, nhieu ngi tham gia thay phien nhau hat nhng bai nhac vang a lau b cam oan trong trai. Vai ngi dung muong go nhp. am ong bat au tu tap quanh Ho. Gan hai nam t cai ngay giai phong, toi hng khi lang nghe nhng ban nhac quen thuoc cua ngay xa. Moi ngi dng nh quen i hoan canh bi tham ang dien ra! Khong ai ca hay; cung khong co nhac cu nao em theo, nhng nhng ban nhac xa dng nh tham sau vao tam t moi ngi. Gan gui vi nhac cach mang hau nh hang ngay t luc vao trai, chung toi khat khao c nghe nhng dong nhac em ai cua nhac vang e xoa du tam t va cung e gi lai nhng ky niem cua ngay xa. Khong ai dam ca nhac vang trong trai v chang ai muon b ky luat. Nhng gi ay trong hoan canh bi tham nay, toi ngh chang ai con lo s en chanh sach na.

am ong tiep tuc en khoang na khuya, nhng roi li dan. Bong nhien co mot nhom trai vien anh nhau va la loi ben khu danh cho khu C trai Thu c. Moi ngi nhn canh ay, nhng khong ai muon can thiep vao. Mot nhom tre trong nhom Thanh nien Phuc Quoc ang anh mot trai vien ma chung cho rang a lam an-ten khu C. Nhng ngi b cho la an-ten la nhng trai vien a bao cao len can bo nhng viec xay ra trong trai vien. Co oi khi mot ngi b nghi ng lam an-ten ch v ngi ay lam oi trng va khong u khon kheo e lam va long moi ngi, nhng cung co khi v ngi ay muon tien bo e sm ve vi gia nh. Song trong trai khong n gian nh ngoai xa hoi v phai oi pho vi nhieu hang ngi ma khong the tranh va cham trong cuoc song hang ngay. Ngoai ra, con phai tranh sao khoi la muc tieu oi vi can bo na. Toi a chon mot thai o nn th qua song t luc vao trai au tien la trai Long Thanh, nhng oi khi toi khong tin toi co the lam va long moi ngi. Ca dao Viet Nam noi rang: sao cho va long ngi, rong ngi ci hep ngi che. Song trong trai cai tao, toi luon canh giac vi viec o cho trai vien khac la an-ten. Vai ngi v ghet nhau thng hay noi xau nhau, ai biet c? Toi ngh rang cach tot nhat la im lang quan sat mot cach ky cang e t bao ve lay ban than mnh.

Mot luc sau, ba trai vien t khu C la Long, Tri va Dung i ve pha cua khu D tm Uyen va on nh thanh toan. Chung cho rang Uyen va on la an-ten khu D trai Thu c. Toi khong chac ieu nay, tuy nhien toi ngh Uyen va on eu la nhng ngi co hoc, Uyen tot nghiep ai Hoc Van Khoa con on la Kien Truc S, toi ngh ho khong the de dang lam cho san cho Cong San. Nhng ai ma biet c? Tuan va toi khuyen nhng ngi ay ng lam nhng ieu thieu suy ngh nh vay v chung toi cha biet chac g ve Uyen va on. Ngoai ra, ieu g se xay ra sau nay v chung ta van con ang trong trai?

S lon xon nay a lam t oan nhng ban nhac vang; moi ngi ve cho rieng ngoi im lang da vao nhng ong o at ma nhn len tri. Khong ai co the ngu c trong hoan canh ay. Toi nham mat co tap trung t tng. Khong lau sau khi vao trai, toi th tap mot vai ieu ma toi biet c ve Yoga. Hang em trc khi i ngu, toi thng ngoi xep bang mot luc, hai tay at tren ui, mat nham lai, va tap trung t tng co khong ngh en g ca. Toi thng tap nh vay e tach mnh ra khoi nhng hoan canh kho khan. oi luc trong luc o, toi cam thay mnh nhe nh long, dng nh co the bay khoi mat at; oi luc, toi b chm vao giac ngu say m thay mnh ang tren mot canh ong ay hoa co, moi bc i nh nhng canh chim bay bong, hoac giac m cua mot cau be hoc tro ang cap sach en trng ma moi bc i tren ng nh co canh di chan. Thc day, toi th phan tach nhng giac m ay, nhng khong the c! Toi ngh rang o ch la nhng c m cua t do khi toi ang b tu.

Sang sm hom sau, mot tran ma nho lam cho tnh trang ham tau bi tham hn. Trai vien dung moi vat co c e che than va o at. Nc ma tron vi phan va nc tieu tao thanh nhng vung nhay nhua tren san ham rat kho tranh khi muon di chuyen. Ham tau cang luc cang ban thu! Trai vien phai ngoi co lai tai cho tranh di chuyen tr trng hp can thiet. Thc an cung vi nc trong thung c thong xuong t nhng cai gio tre, trai vien c ngi nhan roi chia cho nhau. Du rang chung toi qua oi va met, khong ai co the an hay ngu c gia mui hoi thoi ay! Toi khong biet ieu g ghe gm hn ang ch i trai mien Bac, nhng toi van mong tot hn la hay ra khoi ni nay e tranh c tnh trang qua te hai.

Khoang sau khi phat phan an tra, tau ngng lai. Vai trai vien trc la Hai Quan Viet Nam oan rang tau cap ben nao o mien Trung, co the la Cam Ranh hay a Nang, bi v qua sm e en Bac Viet. Toi khong biet co ung vay khong, nhng trong tham tam, toi van mong chung toi se c a en mot trai mien Trung e t ra chung toi con c tren phan at nc cua chung toi. Bac Viet qua xa la vi chung toi du rang thc te th o cung la phan lanh tho cua Viet Nam. Trong niem mong moi o, chung toi at moi th vao lai trong tui ba-lo chuan b ri tau. t ra th chung toi khong con trong can ham ban thu nay!

Chung toi ch i, ch i, va i ch cho en tri toi. Tri van con ma, nhng cung a nho dan. Chung toi khong nhan c m goi cho ba an chieu nh thng le ma ch c da hau. Khong co g e cat ra, chung toi anh phai ap da vao san tau. Vo da nem vao nhng vung lay nhay lam cho san ham them kinh khung. Nhng khong ai con e y na v ai cung ngh se ri ni nay.

Khi tri a toi han, mai che ham tau m rong. Mot chiec thang c thong xuong cho moi ngi lan lt leo len boong. Vai hon ao nho hien ra m m t ang xa, oi ba chiec thuyen vi nhng canh buom ac trng cua mien Bac khien chung toi biet rang chung toi a en cang Hai Phong. Khong con Nam Viet Nam, khong con mien Trung na, chung toi a en mien Bac Viet Nam, en trung tam cua Cong San Viet Nam! Moi ngi eu that vong.

Pha ben kia au tau cung co trai vien leo len boong. Chung toi khong biet con co them mot ham tau khac na. Chung toi ng vao hai hang, mot can bo cong hai ngi ng canh nhau trc khi chung toi len b. Tay phai toi cong chung vao tay trai cua Nghiep, ban toi, chung toi bc len hai tam van bat t tau len b. Vi cai cong khong day cong hai tay cua hai ngi, mot khi tay ngi nay di chuyen, tay ngi kia cung phai di chuyen cung chieu e tranh b treo tay, do o Nghiep va toi di chuyen rat kho khan tren cau. Toi c nghe ke rang trong luc len b, co hai ngi t nhom ben ham kia b ri xuong bien mat tch ma khong ai cu. Vai ngi ngh rang ho t t, nhng toi th cho rang mot ngi trong ho b trt va keo theo ngi kia; ho khong the gng lai c v cai cong va o at nang ne tren vai.

Mot hang xe o ang ch san tren ben. Nghiep va toi len ngoi vao gia chiec xe au v chung toi len sm. Luc ay vao khoang 6 gi chieu nhng tri toi v ang ma lam ram. Thang t mien Bac tri van lanh v ma phun gio bac, o la nhng g ma toi thng oc trong sach ve mien Bac. Cho ngoi chung toi pha tai xe nen toi ngoi pha ca so xe co the nhn quang canh ben ngoai. Ben cang ni chung toi len hoan toan hoang vang. Cau tau o nat v a b nhieu tran bom. Anh sang t nhng chiec thuyen buom tren vnh Ha Long lap loang t xa. Bong cua nhng hon ao nho trong nh nhng con quai vat khong lo vn len t bien ca. o la mot thang canh cua Viet Nam, nhng lam sao chung toi co the thng thc c trong hoan canh the nay!

Mot can bo phat moi ngi chung toi mot o banh m cho chuyen i trong khi chung toi ch tren xe. oan xe bat au chuyen banh vao khoang na em. Toi cho rang Viet Cong quen vi viec hoat ong ve em. o la lan th t toi b di chuyen t luc vao trai. Lan au tien t trng Chu Van An en Long Thanh, lan th hai t Long Thanh qua Thu c, lan th ba t Thu c i Tan Cang, va ay la lan th t: lan nao cung bat au vao na em, o co le la thoi quen cua chung!

Thanh pho Hai Phong gan o. oan xe chay qua ni nao o trong thanh pho noi tieng nay, thanh pho ln th nh mien Bac. Toi nhn thay nhng can nha la chen lan vi nha gach. Vai ngoi nha na gach na la; con ng i rai rac nhng ho bom: dau vet s tan pha cua chien tranh. Thanh pho toi om v thieu anh sang; van con nhng cot en dau cua thi Phap thuoc. Toi thay mot quan cafe co anh en neon. Ten can bo theo xe nhac chung toi ong ca so xe tranh dan chung gian d nem a vao chung toi, nhng ke thu cua ho trong chien tranh! Nhng, toi chang thay dan chung tren ng pho ngoai vai a tre con ngo mot cach l enh vao oan xe. Vai chiec xe ap ch ay pha sau ang chay tren ng pho. Thanh pho rat im lm trong em vang.

oan xe ra khoi thanh pho sau vai phut; toi oan o chac ch la phan ven thanh pho. Tri co trang. Toi co nhn ra ng e xem sinh hoat cua nhan dan mien Bac, nhng chang thay g. Cam thay moi met va oi bung sau hai ngay tren tau, toi an mot t banh m, uong mot ngum nc roi chm vao giac ngu.

Toi giat mnh thc day vao sang sm khi oan xe chay trong mot khu rng. Co mot vai ngi ay xe ap tho chat ay cui ben le ng. o la lan au toi nhn thay cai goi la xe ap tho cua mien Bac. Loai xe nay ch co khung xe va hai banh xe. Ngi ta dung thanh go dai cot vao bi-ong e de lai; va ho cot nhng o nang vao khung xe. Ngi ta khong the ngoi tren yen xe v that ra khong co yen xe nao ca, ho phai i bo ben hong xe e lai bang tay trai va gi thang bang chiec xe bang tay mat. Loai van chuyen nay a noi tieng trong tran anh ien Bien Phu e chuyen sung an cho chien dch. Nhng ngi an ba i hai ben ng ganh hay oi nhng ganh cui to. Cai ngheo cua mien Bac hien ra rat ro net nhng sinh hoat nay.

Vao sang sm, oan xe re mat vao mot con ng mon go ghe xuyen qua khu rng bo e. en mot cai suoi, xe au tien ngng lai ch i ca oan xe, roi ca oan lan lt chay thang xuong suoi! Dong suoi chay xiet; chung toi lo s v ang b nhot trong xe vi chiec cong tren tay. Tai xe dng nh quen thuoc loi i nen lai cham cham qua suoi mot cach de dang. Qua them ba suoi nh vay na th ti mot con song ln. Ten can bo cho biet o la nhanh cua song Hong, con song ln nhat mien Bac. Toi t hoi lam the nao e qua c con song ln nh the nay ma khong co cai cau nao ca. o khong phai la con suoi, va toi ngh no cung khong can nh con suoi! Toi nhn thay mot con ng doc i thang xuong b song. oan xe ngng lai khoang mot gi th co mot chiec pha nho t b ben kia song qua. ay la mot chiec ca-no nho keo mot chiec mang tre nho. No ch co kha nang ch mot chiec xe moi lan! Xe toi la chiec xe au cua oan xe nen c len pha trc. Song chay siet v mua nc. Pha chay ngc dong keo chiec xe qua b ben kia, va roi co vai ngi cot day cap vo pha quay rong roc keo pha vao b song. Chiec pha qua lai b kia e keo mot xe khac. Moi viec dien ra nh trong chuyen i xa! Phai mat mi tieng ong ho mi xong oan xe.

Tay phai toi b sng len. Cong qua chat mac du co tay toi nho. Toi co xoa bop no bang tay trai. Ngoi ben canh toi Nghiep khong noi g, dng nh ang ngu du toi biet rang anh ta van thc. Toi hoi ten can bo e i tieu roi cung Nghiep i ra mot bui ben ng. Toi cam thay nhe hn sau khi ay. Dan chung nhn chung toi to mo. Vai a tre con mac quan ui va ao va um la len: Ngu, Ngu, nhng khong thay ai nem a nh chung toi a c bao trc. Toi muon hoi chung vai cau nhng khong dam. Vai trai vien nem cho chung t banh m; chung chup lay roi an ngon lanh. Vai a tre con chay en gan xe e nhan da hau. Cac can bo phai xua chung ra xa khoi oan xe. oan xe bat au chay lai khi bat au chieu.

Rng noi tiep rng, nui tiep noi vi nui, oan xe chay qua nhieu suoi. Toi ngoi gat gu met moi bang ghe va thc tnh khi tri bnh minh. oan xe lac l tren con ng ay ho bom. Nhng oi che hien ra hai ben ng trong giong nh ng i a Lat Cao Nguyen mien Trung. ay o co nhng oan ngi mang gui tren lng i hai che, ho thoang an hien gia nhng hang cay che thang tap. Vai ngi dan chay xe ap tren ng vi chiec cuoc cot tren sn xe. Ho ang i lam cho nhng nong trai tap the! Chung toi a c nghe noi ve viec cai cach ruong at Bac Viet t nam 1955, khong con ai c lam chu ruong at na; moi cai eu la cua chung. Trong mi bai hoc tap khi mi vao trai, chung toi a c day rang at ai va cong cu san suat la cua moi ngi dan trong xa hoi. Viet Cong bao rang o la viec lam chu tap the. Nhan dan lam chu tat ca, nhng khong co g ca! Mc hng cua moi ngi tuy cong lao ong ma ngi o ong gop. Chung toi th ua rang ai lam t lanh t, lam nhieu lanh nhieu, va ai khong lam th hng het!

Chung toi ang i vao mot thanh pho nho vao sang sm. Toi nhn thay hang ch Uy Ban Nhan Dan Th xa Phu Tho tren nen o treo trc can nha gach co cot c treo cay c o ngoi sao vang, co cua Bac Viet. Phu Tho la mot phan cua tnh Vnh Phu (gom 2 tnh cu: Vnh Yen va Phu Tho) mien Trung Du Bac Bo. Th tran qua nho vi vai can nha gach so con lai hau het la nha la. Nhng canh ong khoai m va oi che xac nhan ro rang ac san cua vung. Cay soan nam thanh hang gia nhng canh ong va doc theo ng. Dan a phng dung cay soan e cat nha lav chung co nha ang co the tranh c moi mot. Vao mua o, cay soan ang ra bong mau tm nhat. Nhng ngon oi trong cay co e lay la lp nha. Dan mien Nam dung la da nc con dan mien bac th dung la co e lp nha. Hau het nha ca trong vung thng co vach at vi mot cai ao nho pha trc nha. Sau nay toi mi biet rang dan chung ao ao e lay at ap nen nha va tret vach con ao th e nuoi ca.

Qua khoi Phu Tho, oan xe re mat tren mot con ng go ghe e vao mot khu rng. Nhng day nui thoang hien ang xa. Vai ngi dan mien nui nhn chung toi khi oan xe i qua. Ho la nhng ngi thuoc cac sac toc Thai, HMong, Tay, toi khong biet ro, lng ho eu mang gui va tay cam ru. oi nui bao boc lay thung lung. Nhng canh ong lua bac thang tren lng oi trong t xa giong nh nhng con ran ang bo ra khoi hang. Nha san vi mai cong va cao la mot ac trng cua mien nui. Nhng a tre con bung ong d day chi ua ben canh nhng con heo tha rong. Nhng con cho nam l enh hien nha. Moi vat to mo nhn chung toi khi oan xe i qua. ni xa xoi nay, xe hi la cai g rat bat thng oi vi moi ngi.

Khoang tra, oan xe i qua mot con suoi rong va chay manh ten la A-Mai mot ben nho ten la Ben Ngoc roi chay tren mot con ng at set rong khoang hai mi foot. Hai ben ng co nhieu nha la hn trc. Mot khu nha gach vay quanh bi mot hang rao tre va kem gai day co tam bang mang ten Trng Pho Thong Cong Nong Nghiep So 1 nam ben phai con ng. Tre con khoang t 10 en 15 tuoi mac quan ui ao xanh bac mau ang lam tren nhng canh ong quanh trng di s trong chng cua nhng cong an mac quan phuc. Toi t hoi chung la tu hay la hoc sinh cua trng? oan xe cuoi cung ngng lai trc ca cua trai: chung toi ang en trai cai tao Tan Lap thuoc tnh Vnh Phu sau mot ngay ri i xe t cang Hai Phong. Luc o khoang gia tra ngay 20 thang 4 nam 1977.

 

Tr ve trang chnh.

 

 

 

<